Харилцах хүснэгт
Хөвсгөл аймгийн Бүрэнтогтох сумын Засаг Даргын Тамгын Газар
Нэр Албан тушаал Гар утас Ажлын утас
Г. Бямбасүрэн ИТХ-ын дарга 89058936
Б. Ганзориг Засаг дарга 89896704 70386316
Ч. Цэдэвсүрэн Засаг даргын орлогч 89130468 70386316
Г.Нямханд Тамгын газрын дарга 89930423
П. Ганчимэг ДАЭЗССХ мэргэжилтэн 89901336


Гарчиг   
И-мэйл   
Зурвас   
   
Хөвсгөл аймгийн Төмөрбулаг сум
Хөвсгөл аймгийн Төмөрбулаг сум
Нийтэлсэн: 4 жил өмнө

Хөвсгөл аймгийн Төмөрбулаг сум

 

ЕРӨНХИЙ МЭДЭЭЛЭЛ

Тус сум нь 1925 онд байгуулагдсан бөгөөд Цог-Өндөр, Нарийн, Тариат, Тээл, Жаргалант гэсэн 5 багтай.  

 

Байршил

Хөвсгөл аймгийнТөмөрбулаг сум нь  хойд талаараа өөрийн аймгийн Бүрэнтогтох сум, зүүн талаараа Тосонцэнгэл, Рашаант, урд талаараа Архангай аймгийн Цэцэрлэг, Галт, баруун талаараа Шинэ-Идэр сумдтай хил залган Улаанбаатараас 714 км-д, аймгийн төвөөс баруун урагш 73 км зайтай оршдог.

 

Байгаль, газарзүйн онцлог

Газарзүйн онцлог.

Далайн түвшинээс дээш 1790 метр өргөгдсөн. Хамгийн өндөр цэг нь Дашдэрчин ДТД 2556 м, нам дор цэг нь ДТД 1148 метрийн өндөрт өргөгдсөн.

Газар хөдлөлийн эрчим 5 балл.

Сумын нутаг дэвсгэр нь уул, гүвээ толгод бүхий тал хээр буюу мал аж ахуй болон газар тариалан эрхлэхэд тохиромжтой.

Цаг уурын нөхцөл

Хуурайдуу сэрүүн зунтай, хахир өвөлтэй.

  • 1 дүгээр сарын дундаж

температур -25  °С

  • 7 дугаар сарын дундаж

температур +20 °С

  • жилийн дундаж салхины хурд 4-6 м/с
  • жилийн хур тундасны нийлбэр 300-400 мм

 

Газар нутаг

Сумын нийт нутаг дэвсгэр 252172 га       

       Үүнээс:

  • Бэлчээр 192667.2 га
  • Хот суурин 316,4 га
  • ХАА-н эдэлбэр газар 94728,3 га
  • Тариалан 303,0 га
  • Ойн сан 56697,0 га
  • Усан сан 288,0 га
  • Зам 240,0 га
  • Хадлан 16750,0 га

 

Хүн ам

Хүн ам, өрхийн тоо

Тус сум нь 4316 хүн амтай.  Үүнээс

  • эмэгтэй -2194   
  • эрэгтэй- 2107
  • 0-16 нас 1553
  • 17-34 насны 1403
  • 35-54 насны 1061
  • өндөр настан 240

Нийт 1204 өрхтэй.

 

                               ЭДИЙН ЗАСАГ

 

Эдийн засгийн тэргүүлэх чиглэл нь мал аж ахуй эрхэлдэг. Сумын нийт өрхийн 68.3 хувь буюу 822 малчин өрхтэй. Мал аж ахуйн үйлдвэрлэлээс жилд дундажаар ноос 63.6 тонн, ноолуур 35.5 тонн, арьс шир 14580 ширхэгийг авч ашигладаг. 4.5 га-д төмс, хүнсний ногоо тариалж төмс 32 тонн, хүнсний  ногоо 9.6 тонныг хураан авсан.

-Орон нутгийн нийт орлого

               105.3 сая төгрөг

                Үүний 20,5 сая төгрөгийг түлш хэрэглээний модны орлогоос

- Орон нутгийн төсвийн зарлага        

              1417.0 сая төгрөг

               Эдийн засгийн бүтэц

Хөдөө аж ахуй-88,5%

Үйлчилгээ-9,8%

Үйлдвэржилт-1,7%-ийг тус тус эзэлж байна.

Ажиллах хүч салбараар

  • Нийт хүн амаас ажиллагсад-1797 үүнээс:
  • Эмэгтэй-964
  • Эрэгтэй-833
  • Оюутан-289   

МАА 

2013 оны жилийн эцсийн мал тооллогоор 

  • Тэмээ-17
  • Адуу-5589
  • Үхэр-12041                                                                                                                             
  • Хонь-82455                                                                    
  • Ямаа-119799

 бүгд -219901 толгой малтай.

Тус сум нь 822 малчин өрхтэй. 2009 онд 34 мянгат малчинаар аймагтаа тэргүүлж байсан. 2012 онд 10 мянгат малчинтай болсон. Үүнээс 2000-т малчин 1 байна. Манай суманд эрчим омгийн хар ямааны үүлдэрийг 1989 онд бий болгож одоог хүртэл өсгөн үржүүлж түүхий эдийг нь авч ашиглаж байн.

Нийт малын бүтцийг хувиар авч үзвэл:

Тэмээ - 0,1%

Адуу -2,5%

Үхэр -5,4%

Хонь-36,6%

Ямаа-55,4% байна.

Дэд бүтэц                  

Эрчим хүчний нэгдсэн сүлжээнд холбогдож үүрэн телефоны оператор Mobicom, Skytel, Юнител, G-Mobile, Монголын цахилгаан холбооны NJ коропрацийн 7038-тай утасны сүлжээтэй. Айл өрх, албан газрууд Микомын өндөр хурдны интернет хэрэглэж байна.

Зам тээвэр. Аймаг болон багууд хоорондоо   шороон замаар холбогддог.

Цахилгаан хангамж. Сум нь Төвийн эрчим хүчний системд холбогдсон.

Ус хангамж. Сумын төвд цэвэр усны эх үүсвэрийн 2 гүний худаг байдаг.

Ариутгах татуурга: байхгүй

Дулаан хангамж. Сумын төвийн албан байгууллага,айл өрхүүд түлээ хэрэглэгдэг